نظام آموزشي آلمان
تحصيلات پايه        
آموزش ابتدايي در اکثر استانها ، باستثنا مدارس برلين و براندِنبرگ (6 سال)، 4 سال بطول مي انجامد. سيستم آموزش در مدارس متوسطه (کلاس 5/7 تا 13/12) به رشته هاي گوناگون تقسيم مي شود و به فارغ التحصيلان هردوره مدرک رسمي اعطاء مي گردد. برنامه تحصيلي هنرستانها (کلاس 11/10 به بالا) به اخذ گواهينامه تحصيلات عمومي مي انجامد. نظام آموزش عمومي و حرفه اي شامل دبيرستانهاي عمومي، مدارس ويژه معلولين و عقب افتادگان ذهني و هنرستانهاي تمام وقت و پاره وقت (کلاس 11/10 به بالا) است. مدارس متوسطه عمومي براي تاميين خدمات آموزش اجباري به 4 گروه تقسيم شده است. حوزه فعاليت (تک دوره اي يا چند دوره اي بودن) دبيرستانها توسط مراجع استاني تعيين مي شود. تحصيلات متوسطه جزو نظام آموزش اجباري بشمار مي رود و براي همگان رايگان است. کتب و ساير ملزومات بطور رايگان يا بصورت امانتي در بين محصلين توزيع مي شود. از کلاس 10 به بالا، محصلين کم بضاعت از انواع و اقسام مساعدتها (بورسيه) بهره مند مي گردند.
تحصيلات عالي      
مراکز آموزش عالي دولتي و خصوصي به 3 گروه – دانشگاه و مراکز آموزش عالي دانشگاهي (مدارس عالي فني/ دانشگاههاي فني ، مدارس تربيت معلم)، کالج هنر و موسيقي و دانشگاههاي علوم کاربردي - تقسيم مي شود. از دهه 90 ميلادي، ساختار برنامه هاي تحصيلي در مقطع آموزش عالي دستخوش اصلاحات بنيادين شده است. اصلاحات شامل تجديد نظر در مواردي چون طول مدت تحصيل و تفکيک دوره هاي حرفه اي از دوره هاي آکادميک است. يکي از اولويتها در برنامه اصلاحات، توسعه دانشگاههاي علوم کاربردي جهت پوشش دوره هاي پژوهشي و تکنولوژيکي است. با به اجرا درآمدن اصلاحات اخير در قانون آموزش عالي دولت مرکزي (مصوب 1998 و 2002)، بر دامنه اختيارات مراجع استاني افزوده خواهد شد (جهت انطباق با شرايط جديد،اصلاحات در مقررات محلي از هم اکنون آغاز شده است). از طريق اعطا اختيارات تام و دامن زدن به رقابت تنگاتنگ، اميد است راندمان مراکز آموزش عالي بميزان قابل ملاحظه اي بهبود يابد. ساختار پرسنلي و ضوابط گزينش نيرو نيز مشمول اصلاحات سال 2002 مي باشد. آکادمي هاي حرفه اي از ديگر انواع مراکز آموزش عالي در کشور بشمار مي روند. اين مراکز تابع سيستم دو منظوره فني و حرفه اي در مقطع آموزش عالي مي باشند. مدرک رسمي دوره ها مشمول مقررات اتحاديه اروپا در خصوص فعاليتهاي آموزش عالي است( قطعنامه کنفرانس 1995 وزراء آموزش و پرورش و امور فرهنگي استانها) و به قبول شدگان در آزمون نهايي اعطاء مي شود.
مراحل تحصيلي      
مرحله اول دانشگاهي:      
دانشگاههاي علوم کاربردي (ديپلم عالي/ ليسانس): برگزار کننده دوره هاي ديپلم عالي در رشته هاي مهندسي، اقتصاد، مددکاري، مديريت عمومي و حقوقي و بهداشت و درمان. مدرک ديپلم عالي به قبول شدگان در آزمون ديپلم عالي (به عنوان مثال، ديپلم عالي مهندسي). مدرک رسمي دانشگاههاي علوم کاربردي داراي پسوند اِف.اِچ (مخفف نام مرکز به آلماني) است. براساس ضوابط مربوط به زمان دوره ها ، هر دوره رسمي در دانشگاههاي علمي و کاربردي بايد ظرف 8 نيمسال (2 نيمسال = 1 سال تحصيلي) تکميل شود (شامل 1 يا 2 نيمسال آموزش عملي). موفقيت در آزمون نهايي جواز ورود به جامعه حرفه اي مورد نظر است.
بعضي از دانشگاههاي علوم کاربردي، همانند آکادمي هاي حرفه اي، به دوره هاي حين اشتغال نيز روي آورده اند (بالاخص در رشته هاي مهندسي و مديريت بازرگاني (اين دوره ها اصطلاحا دوره هاي تحصيلي 2 منظوره مي نامند. داوطلبين به امر آموزش يا هر حرفه ديگر اشتغال دارند. دانشگاههاي علوم کاربردي در مقطع کارشناسي (منتهي به ليسانس) و کارشناسي ارشد (منتهي به فوق ليسانس) نيز دانشجو مي پذيرند. سيستم فارغ التحصيلي جديد (1983) مکمل سيستم کارداني (ديپلم عالي) مرسوم در دانشگاههاي علوم کاربردي است.
دانشگاههای برگزار کننده دوره هاي کارشناسي (عموما 2 سال) و کارشناسي ارشد. در پايان مقطع کارشناسي، فارغ التحصيلان به دريافت ديپلم کارشناسي - که جواز عبور به مقطع کارشناسي ارشد خواهد بود – نائل مي گردند (مدرک رسمي صادر نمي شود). در سال 1998 (1377)، سيستم جديد تحصيلات پيوسته (ليسانس) براي نخستين بار در دانشگاه به اجرا در آمد. دوره ها حداقل 3 سال (حداکثر 4 سال) بطول ميانجامد و اکثر فارغ التحصيلان جذب بازار اشتغال مي شوند.      
مرحله دوم دانشگاهي (فوق ليسانس)    
در مقطع کارشناسي، آموزشها وارد مرحله تخصصي تر مي شود و تمامي دوره ها به آزمون نهايي ختم مي گردد. دروه کارشناسي ارشد حداقل 5 نيمسال بطول مي انجامد و فارغ التحصيلان به دريافت ديپلم کارشناسي ارشد نائل مي آيند. مدرک ليسانس فقط توسط دانشگاه صادر مي شود (عموما در رشته هاي هنر و انساني) و منوط به قبولي در آزمون تخصصي است. برنامه آموزش يا حول 2 گرايش اصلي و يا ترکيبي از 1 گرايش اصلي با 2 گرايش فرعي دور مي زند. فوق ليسانس نخستين مدرک رسمي دانشگاهي بشمار مي رود و فقط تحت 1 عنوان (مشترکا براي تمامي رشته ها) صادر مي شود. در دوره هاي جديد پيوسته، مقطع کارشناسي (منتهي به ليسانس) 3-4 سال و مقطع کارشناسي ارشد (منتهي به فوق ليسانس) 2-1 سال بطول مي انجامد.
مرحله سوم دانشگاهي (دکترا)    
دوره دکترا فقط در دانشگاهها برگزار مي شود. پذيرش فارغ التحصيلان دوره هاي رسمي دانشگاههاي علوم کاربردي محدود به ضوابط خاص است. مقطع دکترا – براي فارغ التحصيلان مقطع کارشناسي (دارندگان ديپلم کارشناسي ارشد/ فوق ليسانس) 2 تا 4 سال است و حول محور تحقيقات انفرادي، جمع بندي نتايج به دست آمده و تنظيم آن در قالب رساله مي چرخد. اخذ مدرک دکترا منوط به دفاع موفقيت آميز از رساله و يا کسب قبولي در آزمون شفاهي است. دوره فوق دکترا به هدف ارزيابي مهارت هاي آموزشي و پژوهشي داوطلبين در رشته تحصيلي آنان برگزار مي شود. مدرک فوق دکترا توسط دانشگاهها و مراکز هم رتبه صادر مي گردد و مبتني بر ارزيابي بعمل آمده از رساله تنظيمي و سخنراني ايراد شده (سمينار) است. بر اساس اصلاحات سال 2002 (1381)، از تاريخ مزبور، شرط احراز مدرک فوق ليسانس براي تدريس در دانشگاهها منتفي مي باشد.

50 دانشگاه برتر آلمان:

1. Freie Universit�t Berlin   

2. Ludwig Maximilians Universit�t M�nchen *   

3. Humboldt Universit�t zu Berlin   

4. Universit�t M�nster   

5. Universit�t Regensburg  

6. Ruprecht Karls Universit�t Heidelberg   

7. Universit�t zu K�ln   

8. Universit�t Stuttgart   

9. Universit�t Hamburg   

10. Universit�t Trier **   

11. Rheinische Friedrich Wilhelms Universit�t Bonn   

12. Technische Universit�t M�nchen *   

13. Technische Universit�t Darmstadt   

14. Karlsruhe Institute of Technology (Universit�t Karlsruhe) *  

15. Johann Wolfgang Goethe Universit�t Frankfurt am Main   

16. Universit�t Freiburg   

17. Rheinisch Westfalische Technische Hochschule Aachen **   

18. Technische Universit�t Berlin   

19. Universit�t Bielefeld   

20. Technische Universit�t Dresden   

21. Universit�t Leipzig   

22. Universit�t Tubingen   

23. Friedrich Alexander Universit�t Erlangen N�rnberg   

24. Georg-August-Universit�t G�ttingen   

25. Universit�t Bremen  

26. Heinrich Heine Universit�t D�sseldorf   

27. Christian Albrechts Universit�t zu Kiel   

28. Technische Universit�t Dortmund *   

29. Universit�t Hannover   

30. Johannes Gutenberg Universit�t Mainz   

31. Ruhr Universit�t Bochum   

32. Technische Universit�t Chemnitz   

33. Philipps Universit�t Marburg   

34. Universit�t Konstanz  

35. Carl Von Ossietzky Universit�t Oldenburg  

36. Justus Liebig Universit�t Giessen   

37. Friedrich Schiller Universit�t Jena   

38. Technische Universit�t Kaiserslautern   

39. Universit�t W�rzburg   

40. Universit�t Kassel   

41. Universit�t Ulm   

42. Universit�t des Saarlandes   

43. Universit�t Potsdam   

44. Martin Luther Universit�t Halle Wittenberg  

45. Universit�t Mannheim   780 406 631 524

46. Otto Von Guericke Universit�t Magdeburg   

47. Technische Universit�t Braunschweig *  

48. Universit�t Paderborn   

49. Universit�t Bayreuth   

50. Universit�t Augsburg